Wat is horror? Wat is suspense? Wat is een thriller?

Jack Lance: ‘Het gaat om het monster!’

Over het thema liefde en relaties zijn ongeveer een miljoen boeken geschreven en nog zijn er meer vragen en onduidelijkheden over het thema, dan antwoorden en helderheid. Ik denk dat het ermee te maken heeft dat iedereen denkt in hokjes en profielen: je maakt een profiel voor je wenspartner, voor de relatie die daar (soms met vallen en opstaan) uit ontstaat, en ten slotte voor je huwelijk. Maar niet alles en iedereen past in hokjes en het gevolg is dat de relatietherapeuten altijd werk zullen hebben.

Eigenlijk geldt hetzelfde voor ons genre. Waaruit bestaat dat genre nu eigenlijk? Wat is horror? Wat is suspense? Wat is een thriller? En hoe verschilt het met andere (fantastische) lectuur?  Kortom: over welke hokjes en profielen praten we? En hoe ziet het hokje ‘horror’ in het bijzonder eruit? Deze vraag werd me voorgelegd door Martijn Lindeboom, organisator van de Paul Harland Prijs, editie 2011. Voor wie het niet weet: de Paul Harland Prijs is de oudste schrijfwedstrijd in de lage landen in de verbeeldingsliteratuur, ofwel horror, fantasy en sciencefiction.

Als niemand helemaal precies weet wat nu verstaan moet worden onder horror, fantasy en sciencefiction, verwacht dan ook niet van mij dat ik de Grote Wijze ben met alle antwoorden. Ik kan slechts mijn persoonlijke zienswijze presenteren, en dat zal ik zo goed en beknopt doen als ik kan.

Horror legt de nadruk op spanning, of die nu bovennatuurlijk is (denk bijvoorbeeld aan Stephen Kings De Shining) of psychologisch (denk aan KingsMisery). De spanning roert door een soep van gruwel, huiver en dreiging.

Bij  suspense gaat het ook om spanning, maar meer dan bij horror draait alles rond een groot mysterie, dat (minstens) de zweem heeft van iets bovennatuurlijks.  Dean Koontz is een meester in suspense. Het bovennatuurlijke moet niet gebeuren, de suggestie is vaak al genoeg.

Bij thrillers gaat het vanzelfsprekend ook om spanning, maar die verhalen blijven met beide voeten op de aarde. Nergens heb je het gevoel dat er een monster uit de kast gaat vallen of dat er wat bovenaards gaat gebeuren.

Horror (huiver en gruwel), suspense (mysterie) en thriller (spanning zonder bovennatuurlijke elementen – doorgaans crime) wijken af van fantasy en sciencefiction, omdat spanning daarin een ondergeschikte rol speelt. Fantasy gaat om het verbeelden, het creëren van werelden. Binnen fantasy heb je het klassieke epische segment over de queeste in verzonnen werelden, maar ook urban fantasy (à la Buffy the vampire slayer een gecreëerde wereld binnen de alledaagse wereld die we kennen) of dark fantasy (waarin vampiers wel een rol spelen maar niet bedoeld zijn om spanning en dreiging over te brengen).  En sciencefiction beoogt letterlijk toekomstmuziek te schrijven en de grenzen van de wetenschap te verleggen.

Horror en suspense heeft misschien één element wat altijd terugkomt: het monster. Alleen heeft het monster in de verschillende subgenres andere gezichten: je hebt de klassieke monsters (zoals enge vampiers of weerwolven), je hebt het monster als gewoon mens (bijvoorbeeld Hannibal Lecter of Annie Wilkes), je hebt het monster als de psychopaat met de kettingzaag, en noem maar op. Of de monsters nu menselijk of onmenselijk zijn: ze willen je kwaad doen! Er gaat dreiging vanuit. Je wordt gedwongen tot een gevecht op leven en dood met het kwade. Dat is voor mij de meest eenvoudige definitie van horror en suspense. Een verhaal moet dan ook altijd die dreiging, een conflict en een strijd als ingrediënten hebben.

Is Alien nou sf of horror? Voor mij is het horror omdat de dreiging van de alien een zwaarder accent heeft dan het ruimtedecor: het gaat meer om de strijd tegen Het Beest, dan om technologische snufjes, zoals in 2001: a Space Odyssey.

Is Underworld fantasy of horror? Ik noem het fantasy, want het urban fantasy-achtige stuk world building binnen onze eigen wereld, met daarbij behorende (relationele) verwikkelingen, is nadrukkelijker aanwezig dan dreiging en gevaar – zo eng zijn de vampiers en weerwolven niet.

Als we de traditionele thriller even buiten beschouwing laten, is echter de overlap tussen horror, suspense, fantasy en sciencefiction het stuk wat we van buiten de gewone werkelijkheid halen, uit het rijk van de fantasie. Daar dromen we allemaal in weg en daar ontmoeten genrefans elkaar.

Dat is het hokje waar wij ons allemaal in thuisvoelen.

Jack Lance (1967) begon met het schrijven van artikelen over onverklaarbare zaken voor Aktueel, Panorama, Margriet en Nieuwe Revu. Zijn thrillers en korte verhalen spelen zich af op het snijvlak van realiteit en waanzin. Zijn korte verhaal Tikken is verfilmd. Na Hellevanger (2007) en Vuurgeest (2010) verschijnt in september zijn nieuwe boek Zone.

Dit artikel verscheen eerder op jacklance.nl en is met toestemming overgenomen.

Laat een reactie achter

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

4 Reacties
  1. Tommy zegt

    Steeds een interessante “discussie” in onze middens. Horror heeft dan voor de ene meer te maken met de al dan niet realistische goorheid (zelf in te vullen) tegenover de lachwekkende, overdreven goorheid (zelf in te vullen). Suspense en mysterie doet ons eerder denken aan Maigret of Agatha, de politie en detective-verhalen zeg maar. En thriller dan zit je bij mij al goed met een lekkere Basic Instinct ; )

  2. VeryBloodyMary zegt

    Als Film- en Televisiewetenschapper die is afgestudeerd op horror, heb ik me natuurlijk ook in de vraag ‘wat is horror verdiept’. Sec gezien is horror datgeen wat je kippenvel bezorgt. Het is namelijk afgeleid van de term horripilatio, wat ‘het omhoog staan van haren’ betekent, kippenvel dus. Een interessant boek is The Philosophy of Horror van Noël Carroll, hij onderkent het belang van monsters, maar stelt wel dat hun oorsprong bovennatuurlijk of buitenaards moet zijn, enge (zoals seriemoordenaars) mensen noemt hij geen monsters, die vallen weer onder de categorie ‘terror’. Tja, zo blijf je natuurlijk aan de gang 🙂

  3. Frank Mulder zegt

    In beide visies kan ik wat vinden. Met monsterlijk gedrag kun je iemand terroriseren. Ik zal de komende tijd eens opletten of de theorie van het monstertje opgaat, ik vind hem wel goed gevonden.

    Hier op De Nachtvlinders nemen we het genre horror heel ruim, soms valt het inderdaad onder Dark Fantasy, soms Splatter, soms dan dus Terror en heel soms grijpen we naast, maar we proberen weg te blijven van Crime.

    Het boek The Philosophy of Horror van Noël Carroll moet ik maar eens lezen dan 🙂

  4. VeryBloodyMary zegt

    Komt het boek van Carroll ook op je oneindige leeslijst? 😉

Laat een reactie achter

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Halloween 2019: feesten, evenementen en horrormarathons

7 leuke Halloween-activiteiten 2019

Halloween begint echt in te burgeren in Nederland. Grote pretparken pakken uit, etalages van winkels worden versiert en alle tv-zenders zenden griezelige programma's uit. Er zijn inmiddels vele Halloween-activiteiten in Nederland, we lichten er 7 voor je uit.
Lees meer...

Vier Halloween 2019 in deze 8 pretparken

De populariteit van Halloween in pretparken blijft toenemen. Behalve de griezelige aankleding, spookhuizen en scarezones is het ook dé mogelijkheid om de achtbanen in het donker te beleven!
Lees meer...

Halloween steeds uitbundiger gevierd in Nederland

De meeste Nederlanders vieren Halloween. Dit blijkt ons onderzoek in samenwerking met Stadshart Zoetermeer – dé Halloweenstad van Nederland. Ruim 70% van de respondenten staat stil bij dit van oorsprong Keltische griezelfeest.
Lees meer...

Deze 5 Halloweenfeesten pakken flink uit!

Iedere kroeg of club organiseert wel een feestje met Halloween, maar welke pakken er echt uit? We gaan alleen voor de échte Halloweenfeesten.
Lees meer...

5 Spookhuizen en Escape Experiences voor echte thrillseekers (Halloween 2019)

Een avondje horrorfilms kijken is niet meer genoeg voor echte thrillseekers en ook dit jaar valt er weer genoeg te beleven voor, tijdens en ná Halloween.
Lees meer...

Maar wat is Halloween eigenlijk?

31 oktober is het Halloween of eigenlijk All Hallows Eve, de avond voor Allerheiligen. Halloween is een samensmelting van diverse gebruiken en geloven.
Lees meer...

Vijf ‘Last Minute’ Halloweenkostuums

Je kent het misschien wel,  je hebt kaartjes voor een Halloweenfeest en enorme zin om te gaan maar niet zoveel tijd en geld om aan een kostuum te besteden.
Lees meer...

Hoe maak je jouw eigen Halloween-pompoen?

Handleiding: Maak je eigen Halloween Pompoen! Heb jij al een pompoen versierd of wil je dat wel doen maar weet je niet zo goed hoe?
Lees meer...

Kort Verhaal: Happy Halloween door Hanneke Boon

Greg trok zijn vest naar beneden. Aandachtig keek hij naar zichzelf in de spiegel. ‘Dit kostuum is dom’ dacht hij bij zichzelf.
Lees meer...

Help! Hoe word ik een Zombie in 5 stappen?

Zombies zijn hip, verkleed je als zombie voor Halloween of een zombiewalk. Hoe wordt je een zombie? Tutorial met Zombie-kleding en make-up
Lees meer...

Halloween: kostuums om je te inspireren

Halloween; dat wordt weer griezelen! De ideale gelegenheid om je te verkleden als monster, spook, zombie, vampier of als je beestachtige zelf?
Lees meer...

Dia de los Muertos – de dag van de doden

Dia de los Muertos is een eeuwenoude traditie met rituelen van de inheemse Mexicaanse bevolking die schedels als trofee bewaarde.
Lees meer...

Zo vier je Halloween in Walt Disney World, Orlando!

Halloween ofwel All Hallows' Eve wordt natuurlijk het grootst gevierd in Amerika. Daarom gingen we dit jaar naar Disney Orlando!
Lees meer...

Ben jij klaar voor het Halloweenfeest?

De videoclip Social Mediasochist - Common Shiner biedt inspiratie voor een Halloweenkostuum en brengt je alvast in de feeststemming!
Lees meer...

Halloween: Creëer je eigen enge gerechten

Gerechten die gemaakt worden met Halloween kunnen er mooi, maar juist ook walgelijk uitzien. De kunst daarvan is puur, om het maar zo eng mogelijk te maken.
Lees meer...

Halloween: Pompoenen voor Fashionista’s

Horror-liefhebbende, Halloweenvierende fashionista's kunnen dit jaar in stijl voor de dag komen met pompoenen voorzien van de logo's van luxemerken.
Lees meer...

Kort verhaal: Allerheiligen – Wim Dekens

Het was kwart over tien toen de jonge man naar de ingang van het kleine kerkhof liep. Kort verhaal Allerheiligen van Wim Dekens.
Lees meer...

Top 5: griezelsnoep voor Halloween

Deze week een top 5 met heerlijk griezelige snoepjes!
Lees meer...

Interview met scare actor Shelby Keizer

Overdag normale mensen, 's avonds wezens van de nacht. Wij interviewden één van de scare actors van Haunted Hall: Shelby Keizer.
Lees meer...

Tover je woning om in een spookhuis

Op zoek naar originele Halloween-decoraties? Met de ‘digital decorations’ van AtmosFX verander je je woning met een druk op de knop in een spookhuis. AtmosFX levert animaties en films die kunnen worden afgespeeld op je televisie en computer, maar die je ook kunt projecteren. AtmosFX levert desgewenst speciale schermen waarop je de…
Lees meer...

Maak je Halloweenkostuum compleet met deze maskers

Met een Halloween-masker maak je jouw kostuum echt af. Wij geven je 5 ideeēn om er fantastisch uit te zien op het Halloweenfeest! En 15% korting!
Lees meer...

Halloween-filmtips

Top 5 filmtips om met Halloween te kijken

Afgelopen tijd hebben De Nachtvlinders hevig gediscussieerd over welke vijf horrorfilms je met Halloween moet kijken, dit is onze tip 5:
Lees meer...

Halloween Horror Top 25 van de jaren ’10 – Deel 1

Wat zijn de 25 beste horrorfilms van dit decennium? Midnight Movie Reviewer Dennis Alink bespreekt nummers 25 t/m 21 van deze Halloweenlijst.
Lees meer...

Top 5 sfeervolle Halloweenfilms

Vandaag, 31 oktober is het dan Halloween en daarom een Top 5 met, in mijn ogen, de meest sfeervolle Halloweenfilms.
Lees meer...

Korte Halloweenfilms

Halloween parodie van Backstreet Boys “I’ll Kill You That Way”

Slashstreet Boys maken hilarische parodie van "I Want It That Way" speciaal voor Halloween.
Lees meer...

Don’t Do It & Pumpkin Night – 2 korte Halloweenfilms

Yes, het is Halloween! Twee korte horrorfilms die ons laten zien dat je niet moet spotten met pompoenen. Happy Halloween!
Lees meer...

Downloading And You – Korte Halloweenfilm

Een knappe prestatie op zich, al voor de 13e keer maken Adam Green en Will Barratt een korte film voor Halloween: Downloading And You
Lees meer...

Korte Halloweenfilm: The Trick or Treater (Eric England)

Het is weer bijna Halloween, een stevige en vooral hongerige pompoen speelt de hoofdrol in deze korte horrorfilm The Trick or Treater.
Lees meer...

Korte Halloween-film: Witches Brew

Het lijkt zo’n onschuldig kinderspelletje ‘Witches Brew’, kinderen geven geblindeerd heksenspullen door en ze moeten raden wat het echt is.
Lees meer...

The Killer Choir: Kill the world

Een parodie op het liedje: Michael Jackson- Heal the world
Lees meer...

Monster Problems – korte Halloween-film

Drie monsters zitten achter een jongetje aan in zijn slaapkamer, maar helaas is het jongetje ze telkens te slim af.
Lees meer...

The Green Ruby Pumpkin – korte Halloween film

Wat gebeurt er als je twee special effect meesters een Halloweenfilmpje laat maken? De korte film The Green Ruby Pumpkin is het resultaat van een samenwerking van Miguel Ortega (Thor, 300, Silent Hill) en Tran Ma (Thor, Alice in Wonderland, Transformoers: Dark of the Moon). http://vimeo.com/51358765 De twee hebben veel aandacht gehad voor…
Lees meer...

Korte film: Halloween Hugs (Adam Green, 2013)

Al jaren maakt filmregisseur Adam Green ( Hatchet, Frozen, Holliston) iedere Halloween een korte film met Halloween als thema.
Lees meer...

Happy Tree Friends vieren Halloween: Remains To Be Seen

Wie kent ze niet, de superblije Happy Tree Friends. En natuurlijk vieren ook de Happy Tree Friends Halloween, hoewel vieren misschien niet het juiste woord is...
Lees meer...

The Life and Death of a Pumpkin

Deze korte horrorfilm van Aaron Yonda over het leven van een Halloweenpompoen uit 2006 met de voiceover van Matt Sloan is zowel dramatisch als vermakelijk.
Lees meer...

Korte Halloween-film “The Jester”

The Jester is geregisseerd door Colin Krawchuk en vertelt over een man die op Halloween-avond een goochelaar tegenkomt die wel erg enge trucjes heeft...
Lees meer...

Trick or Treat: Just take one – Halloween Short

Het dilemma voor trick-or-treat met Halloween, wat te doen met een onbeheerde bak met snoep voor een deur met een briefje JUST TAKE ONE... korte film
Lees meer...