Minihorror: gruwelen zitten in een klein hoekje

Door Aafke van Pelt.

Aan de lopende band dienen de meest ontwrichtende scenario’s zich aan. Dit gebeurt op zo’n lichtvoetige en luchtige manier dat je je als lezer soms afvraagt of de personages wel doorhebben of ze in een horrorboek zitten. Want een horrorboek is Minihorror zeker. Van sociaal geaccepteerd levend begraven worden tijdens een familiebijeenkomst tot een oude vriend die op een barkruk letterlijk in stukken uit elkaar valt terwijl hij blijft beweren dat het echt heel goed gaat, de gruwelen houden niet op. Intussen gaat de dagelijkse, huiselijke, kapitalistische sleur gewoon door. En we weten allemaal: aan die sleur ontsnap je niet snel.

Mini en Miki

In Minihorror volgen we het koppel Mini en Miki die net in een buitenwijk van Wenen zijn gaan wonen. Met ieder hun eigen emotionele bagage en familiegeschiedenis moeten ze als buitenstaanders in een nieuwe wereld door de bizarre ecosystemen van kantoortuinen en de maatschappelijke verwachtingen van gezellige etentjes navigeren. Ieder verhaal vertelt een andere episode uit hun leven. In deze verhalen komt een terugkerende satirische toon naar voren en juist via deze galzwarte humor laat Marković zien dat ze een scherp oog heeft voor de interacties en ongeschreven (en falende) sociale regels waar onze maatschappij mee aan elkaar hangt.

De voor iedereen herkenbare scenario’s worden afgewisseld met bizarre horrortwists, die zo rustig de hoek om komen wandelen dat je ze vrijwel nooit ziet aankomen. Dit absurdisme én vlijmscherpe zwarte humor kenmerkt Minihorror; de twists zijn dikwijls zó onwerkelijk dat je er als lezer automatisch en compleet verbijsterd in meegaat. Want, wat moet je anders?

Neem de tijd voor het boek

Ondanks de absurdistische toon is Minihorror intens leesbaar. De taal is er niet naar op zoek om de lezer te vervreemden; de verhalen lezen vlot weg en nemen je welwillend mee door de bizarre wereld waar Mini en Miki zich in begeven. Het is zelfs zo makkelijk in de stroomversnelling mee te gaan dat je nauwelijks de tijd hebt om je af te vragen of je er wel wilt zijn. Nu is deze manier van schrijven wel zo snel en leesbaar dat het niet aan te raden is dit boek in één ruk uit te lezen, hoe verleidelijk dat ook is. Het boek is zeker niet eentonig, maar veelal met opzet wat monotoner, waarmee het spiegelt hoe het dagelijks leven kan voelen.

Dit kan er soms in resulteren dat de echte horror pas goed binnenkomt als je voor ieder verhaal de tijd neemt en het ook even laat bezinken. Als je te snel leest, kunnen de absurdistische twists soms wat gimmicky overkomen; dit doet de doordachte, satirische ondertoon geen eer aan. Neem voor Minihorror dus de tijd!

Geen horrorclichés

Nog een laatste opmerking over de taal en de toon: de combinatie van haast droge, nuchtere omschrijvingen en een afstandelijke, absurdistische toon zorgen dat dit boek als horrorverhaal enorm verfrissend is (hierbij overigens ook hulde voor het vertaalwerk van Lotte Lentes). Marković blijft mijlenver weg van de gebruikelijke horrorclichés als kruipende dikke mist, lange schaduwen, wapperende vitrages en gloeiende ogen in de bosjes. Mini en Miki bewegen zich door een herkenbare wereld met lichthouten meubels, koffiezaakjes en zachte tapijten. Veel enge dingen die gebeuren baseren zich op uitvergrote, dagelijkse rompslomp.

Zo stijgt het opruimen van het huis tot absurdistische gruwelijke hoogtes als Mini en Miki tussen het leeghalen van het afvoerputje en ontkalken van het koffiezetapparaat steeds gewelddadiger fantaseren de ander dan maar om te leggen, tot Mini op het nippertje voorstelt de stad in te gaan met z’n tweetjes. Het woord ‘Kafkaësk’ komt vanwege de beklemmende, nachtmerrie-achtige situaties snel naar boven. Dit maakt de horror juist zo treffend. Omdat dit een voor zoveel mensen herkenbare en realistische wereld is, komen de gruwelen harder binnen; je kunt je makkelijk indenken dat dit jou ook zou kunnen overkomen.

Het is juist die opgewekte nuchterheid waarmee de dagelijkse horroromstandigheden worden omschreven die het boek zo eng maken. Want als de personages het allemaal maar doodnormaal vinden wat er met ze gebeurt, moeten wij dat dan ook? Wordt dit als publiek van ons verwacht en zo nee, wat moet er dan met ons gebeuren voordat wij ook zo onthecht door het verhaal kruipen? En de grootste vraag: als dit dan normaal is, wat voor afgrijselijke omstandigheden moeten zich dan voordoen voordat de personages écht bang zijn? Het boek spoort je aan daarover na te denken – en soms is je eigen verbeeldingskracht enger dan wat dan ook. Minihorror maakt daar subtiel, maar briljant gebruik van.

Overbodige nabrander

Zo staan er nog 105 ongebruikte maar prikkelende horrorscenario’s op de laatste paar pagina’s waar de lezer diens verbeelding op los kan laten. Nu laat deze toevoeging nog wel een kritische noot toe: na zo’n overweldigende hoeveelheid meeslepende verhalen voelt het overbodig om deze scenario’s nog aan te bieden. Het boek heeft deze nabrander niet nodig; de collectie horrorverhalen staat als een huis. Maar dan wel een huis met levend begraven voormalige bewoners in de muren die af en toe komen vragen of de waterschapsbelasting wel betaald is.

Minihorror is nu verkrijgbaar bij verschillende boekhandels en online groothandels en kost iets meer dan twee tientjes.